قرآنکریم کتاب هدایت، کتاب بیداری دلها و جلوهگاه سخن محبوب ازلی است. اگر همه عوالم هستی را مدرسهای بزرگ بدانیم، بیتردید معلم حقیقی آن تنها خداوند متعال است و انسان، شاگردی است که برای آموختن حقیقت و پیمودن راه کمال پا به این مدرسه نهاده است. درسنامه این مدرسه الهی، قرآنکریم است؛ همان کتابی که خدای مهربان درباره آن فرمود:
«الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ، خَلَقَ الإِنسَانَ، عَلَّمَهُ الْبَيَانَ، ». سوره الرحمن آیات1-4
در این آیات، حقیقتی لطیف نهفته است؛ گویی خدای رحمان، پس از آفرینش انسان، او را در محضر خویش نشانده و با زبان محبت، کلمات نورانی قرآن را به او تعلیم داده است. قرآن در حقیقت، کتاب اخلاق خداوند است؛ آیینهای است که صفات جمال و جلال پروردگار در آن جلوهگر شده و انسان میتواند با نگریستن در آن، راه آراستن جان و دل خویش را بیاموزد.
قرآن تنها مجموعهای از الفاظ و معانی نیست؛ بلکه زمزمهای عاشقانه از سوی محبوبی است که بندگانش را به سوی خود فرا میخواند. هر آیه، نجوایی از عالم قدس است و هر کلمه، پرتوی از نور هدایت. هنگامی که محبوب سخن میگوید، عاشق تمام وجودش گوش میشود. راه فهم این سخن آسمانی، تنها با عقل ظاهری گشوده نمیشود؛ کلید اصلی آن محبت است. خداوند خود فرموده است:
«وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ».
ایمان حقیقی با محبت گره خورده است و هر چه این محبت در دل افزونتر گردد، پردههای بیشتری از اسرار قرآن کنار میرود. عاشق، سخن محبوب را بهتر میفهمد؛ زیرا دل او با دل گوینده پیوند یافته است.
سالک راه الهی، وقتی با قرآن مأنوس میشود، درمییابد که این کتاب تنها برای خواندن نیست، بلکه برای زیستن است. آیات آن نقشه راه سلوکاند، و هر آیه چراغی است که مسیر حرکت انسان را از خاک به افلاک روشن میسازد. قرآن دست انسان را میگیرد، او را از غبار غفلت میرهاند، و قدم به قدم به سوی سرچشمه نور و محبت هدایت میکند. در نگاه اهل معرفت، قرآن نه فقط کتاب هدایت، بلکه تجلی حضور خداوند در میان بندگان است. هر کس با دل پاک به سراغ آن رود، در میان آیاتش نشانههای مهربانی، دعوت، تذکر و حتی نجواهای عاشقانه پروردگار را خواهد یافت. گویی خداوند در لابهلای آیات، بندگان خویش را صدا میزند، آنان را به سوی خویش فرا میخواند و با زبان لطف میفرماید: بازگردید که راه خانه هنوز باز است.
سلوک الهی، سفری از خویشتن محدود انسان به سوی بینهایت الهی است، و قرآنکریم چراغ این راه و راهنمای این سفر است. هر که دل خود را به نور قرآن بسپارد، در مییابد که این کتاب تنها راه را نشان نمیدهد، بلکه دست سالک را میگیرد و او را در مسیر محبت الهی پیش میبرد.
در حقیقت، قرآن دریایی از نور است؛ هر کس بـه اندازه ظرف دل خود از آن بهره میگیرد. برخی تنها الفاظ آن را میشنونـد، برخی معانی آن را درمییابند، و برخی دیگر در دریای محبت آن غرق میشوند و در هر آیه، جلوهای از جمال محبوب را مشاهده میکنند.
از این رو، «سلوک الهی در پرتو قرآنکریم» تلاشی است برای نگریستن به این کتاب آسمانی از منظر محبت و معرفت؛ تلاشی برای آنکه نشان دهد چگونه میتوان با تلاوت، تدبر و عمل به آیات قرآن، مسیر رشد روح و تعالی جان را پیمود و به مقام قرب الهی نزدیک شد.
امید آن است که این نوشتار، چراغی کوچک در مسیر جویندگان حقیقت باشد و دلهای مشتاق را به سوی انس بیشتر با کلام خداوند رهنمون سازد؛ تا شاید در پرتو نور قرآن، دلهایمان بیدار گردد، جانهایمان به محبت الهی آراسته شود، و قدمهایمان در راه سلوک به سوی حضرت حق استوارتر گردد.
و چه زیباست که انسان در پایان این راه دریابد که تمام این دعوتها، تمام این آیات، و تمام این نجواها، تنها برای یک حقیقت بوده است:
بازگشت عاشق به سوی معشوق ازلی.